با اين سكه‌ها ، البتّه چيزى از به اصطلاح « كل كاملا منسجم » دولتهاى اوليه اسلامى به دست نمىآوريم . امّا به‌وسيله آنها ادامهء حيات ساسانى و نفوذ بيزانسى را با دست لمس مىكنيم ، و با بررسى اين سكه‌ها مىبينيم كه چگونه دولت اسلامى به تدريج به وجود آمد . امّا شناخت اين امر كه دولت اسلامى در مقابل چه سنتهاى قديمى و منسجمى به پيش رفت ، بيشتر اعجاب ما را در برابر نيروى خاص شگفت‌انگيز اين نظام مذهبى - سياسى برمىانگيزد تا وقتى كه ناگهان دريابيم كه چگونه به اشتباه دوران « خلفاى راشدين » و امويان متقدم را به‌عنوان دورانى كم‌ارزش و يا عقب‌مانده تلقى كرده بوده‌ايم . بدين ترتيب تاريخ‌نويسان قرون نخستين اسلامى مايل بودند مانند همه مردم آن زمان به طور كلى - نكاتى را بيابند كه از نوعى آگاهى خالص تاريخى نشأت مىگرفت ، آنچه كه در تكامل آن ، بعدها مردى مانند ابن خلدون ( حتى تا زمان حاضر نيز ) به نحوى اساسى سهيم بوده است . مناسبات حاكم ، اقتضا مىكرد كه در مناطق قبلا بيزانسى ، در ضرب سكه ( همچنين در اقتصاد مالياتى ) ، روش مرسوم قديمى موقتا حفظ شود . مانند ضرب دينار طلا ( دينارى ) ، كه ما از زمان امويان ( از سالهاى 77 ه ، 7 - 696 م تا 130

--> - Muhammedan Coins in the British Museum يعنى و Catalogue of the Arab - Sassanian Coins Von John Walker در دسترس من نبود . امّا تصور مىكنم كه تعداد سكه‌هاى شناخته‌شدهء كنونى از اين نوع كفايت مىكند تا براى اهداف - تاريخى - اساس امر را نشان دهد . - اگرچه اين سكّه‌ها اختصاصا مربوط به اسپانياست امّا با وجود اين براى كتابشناسى عمومى مفيد است ، رجوع كنيد به : George C . Miles : The Coin . age of the Umayyads of Spain , Band I , Neuyork 1950 , S . 1 - 16 ( Hispanic Numismati - cal Series . Monograph I / 1 ) و نيز به طور اساسى : L . A . Mayer : Bibliography of Moslem Numismatics , India excepted , ( London 1939 ) , ( Oriental Translat ion Fund , Nr . 35 ) . - Levy ; SOC . I 323 - 325 فقط توضيحاتى كلى به دست مىدهد .